Қытай Ғылым академиясы жетекшілік еткен халықаралық топ FAST радиотелескопы мен DESI жобасының деректерін біріктіріп, шамамен 2,5 млн галактиканы зерттеді. Нәтиже жұлдыз түзілуінің бәсеңдеуін бейтарап атомдық сутек қорының жылдам азаюымен түсіндіруге болмайтынын көрсетті.

Әлсіз сигналдар қалай өлшенді

Зерттеуді Қытай Ғылым академиясының Ұлттық астрономиялық обсерваториялары мен Шанхай астрономиялық обсерваториясының ғалымдары бастаған халықаралық топ жүргізді. Рецензияланған мақала 2026 жылғы 1 қыркүйекте Nature Astronomy журналында жарияланды.

Алыстағы жеке галактикалардан келетін бейтарап атомдық сутектің радиосигналы өте әлсіз. Сондықтан ғалымдар аспанның үштен біріне жуық бөлігін қамтитын 2,5 млн галактиканың спектрлерін қашықтығына қарай сәйкестендіріп, қабаттау әдісін қолданған.

Екі көрсеткіш екі түрлі жылдамдықпен өзгерген

Зерттеу бойынша 4,5 млрд жыл бұрын Ғаламдағы жұлдыз түзілу қарқыны қазіргіден 2,46 есе жоғары болған. Ал бейтарап атомдық сутектің тығыздығы бастапқы өлшемде небәрі 1,35 ± 0,10 есе жоғары шыққан. Жүйелік ықпалдарға түзету енгізілген бағалау бұл айырманы 1,12 ± 0,10 деңгейінде көрсетеді.

Демек, галактикалардағы атомдық сутектің жылдам таусылуы жұлдыз түзілуінің бәсеңдеуіне негізгі себеп болды деуге негіз жоқ.

Нақты себеп әлі анықталған жоқ

Жұлдыздар тығыз молекулалық газ бұлттарында түзіледі. Авторлар уақыт өте бейтарап сутектің молекулалық газға айналу тиімділігі төмендеген болуы мүмкін деп болжайды.

Алайда зерттеу бұл тетікті тікелей дәлелдеген жоқ. Жаңа нәтиже галактикалардағы газ айналымын түсіндіретін ғылыми модельдерді нақтылауға мүмкіндік береді.

Тақырыптар
#FAST#DESI#астрономия#жұлдыз түзілуі#бейтарап сутек#галактика#Қытай