Алматы облысындағы Таңбалының жартас суреттерін сақтау жұмыстарына цифрлық технологияларды енгізу жоспарланып отыр. ЮНЕСКО 9 қарашада Нидерландтың мақсатты қоры қолдаған жобаны іске асыру мәселелері музей басшылығымен талқыланғанын хабарлады.

Қарашаның басында өткен кездесуде үш бағыт қарастырылған: ескерткішті басқару, оның сақталу жағдайын бақылау және архив жүргізу үшін цифрлық құралдарды пайдалану. Сонымен бірге туристерге арналған инфрақұрылымды жақсарту мәселесі көтерілген. Жоба 2026 жылы мақұлданған, ал бастапқы қаржыландыру ұзақ мерзімді қорғау жұмыстарына қажетті мамандардың техникалық мүмкіндігін күшейтуге жұмсалмақ.

Таңбалының құндылығы жекелеген суреттермен шектелмейді. ЮНЕСКО дерегінде бұл археологиялық ландшафтта шамамен бес мың петроглиф, көне қоныстар мен жерлеу орындары бар екені көрсетілген. Олар қола дәуірінен ХХ ғасырдың басына дейінгі адамдардың тұрмысы, нанымы және қоршаған ортамен байланысы туралы мәлімет береді.

Ашық аспан астындағы мұраны сақтау күрделі. Жартас жарықтарына енген су, тас қабаттарының ажырауы және температураның тәуліктік әрі маусымдық ауытқуы суреттерге қауіп төндіреді. Бақылаусыз келушілер ағыны да ескерткіштің сақталуына әсер етуі мүмкін. Сондықтан мұнда табиғи ортаны қорғау мен туристік қозғалысты ұйымдастыру қатар қарастырылады.

Жаңа хабарлама дайын цифрлық архивтің іске қосылғанын немесе қалпына келтіру жұмыстарының аяқталғанын білдірмейді. Әзірге жобаны жүзеге асыру бағыттары талқыланған. Қолданылатын нақты технологиялар, толық бюджет және жұмыстың аяқталу мерзімі жарияланбаған.

Дереккөздер: ЮНЕСКО, 9 қараша 2026 жыл. https://www.unesco.org/en/articles/unesco-and-nfit-support-conservation-project-tanbaly-world-heritage-site ЮНЕСКО Бүкіләлемдік мұра орталығы. https://whc.unesco.org/en/list/1145/