Қазақстанның Ұлттық кітапханасының мамандары Мәскеудегі халықаралық конференцияда құжаттарды қолмен қалпына келтіру бойынша шеберлік сабағын өткізді. Олар қағаздың жоғалған бөліктерін арнайы қағаз массасымен толықтыру әдісін көрсетті. Қазақстандық делегацияның жұмысы туралы Мәдениет және ақпарат министрлігі 16 қарашада хабарлады.

«Реальное виртуальное: документальное наследие в цифровую эпоху» конференциясы 11–13 қарашада өткен. Жиын архив, кітапхана және музей қорларын сақтау мәселелерін қамтыды. Қазақстаннан Ұлттық кітапханамен бірге Қолжазбалар және сирек кітаптар ұлттық орталығының, «Ғылым ордасының» және Орталық мемлекеттік ғылыми-техникалық құжаттама архивінің мамандары қатысты.

Қалпына келтірілетіні не?

Шеберлік сабағында көрсетілген жұмыс құжаттың материалдық негізіне қатысты: мамандар зақымдалған парақтың жетіспейтін бөлігін қағаз массасымен толықтырған.

Мұндағы маңызды айырма: қағазды қалпына келтіру өшкен немесе жоғалған мәтінді қайта жазу деген сөз емес. Министрлік хабарламасында жазуды қалпына келтіру туралы айтылмайды. Нақты сипатталғаны қағаздың бүлінген бөліктерімен жұмыс істеу әдісі.

Түпнұсқа мен цифрлық көшірме

Конференцияның басқа бағыттары электрондық құжаттарды ұзақ сақтау, қорларды цифрландыру және виртуалды коллекциялар құруға арналды. Мәдениет мекемелерінде жасанды интеллектіні қолдану мәселесі де талқыланды.

Бағдарламаның практикалық бөлігінде реставрациямен қатар құжаттар мен музей заттарын цифрлау, виртуалды реконструкция және мәдени мұра нысандарының үшөлшемді модельдерін жасау қарастырылған. Мұндай жұмыстың екі міндеті бар: түпнұсқаны сақтау және оның мазмұнын цифрлық ортада қолжетімді ету.

Қазақстандық мамандардың таныстырылымы осы жұмыстың қол еңбегін қажет ететін жағын көрсетті. Жарияланған хабарламада қалпына келтірілген құжаттардың саны, жаңа цифрлық қордың іске қосылғаны немесе ЖИ жүйесінің енгізілгені туралы дерек жоқ. Әзірге расталған нәтиже мамандардың тәжірибе алмасуы мен нақты реставрация әдісін көрсетуі болып отыр.

Дереккөздер: ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі, 16.11.2026; ТМД Атқарушы комитеті, 13.11.2026.

Көрнекі сурет: Сербия Ұлттық кітапханасында қалпына келтірілген, қайта түптеуге дайын кітап. 28 мамыр 2014 жыл. Мәскеудегі конференциядан түсірілген кадр емес. Фото: National Library of Serbia, Department of Preservation, Conservation and Restoration / Wikimedia Commons, CC BY 3.0 RS. Өлшемі кішірейтіліп, WebP форматына ауыстырылды.